Het signaleringsinstrument Knappe Kleuters in de praktijk

Daltonschool De Wissel in Uitgeest werkt sinds twee jaar met Knappe Kleuters om kinderen met een ontwikkelingsvoorsprong te signaleren. Zij wilden kunnen signaleren vanaf de eerste dag dat de kinderen op school kwamen en daar sluit Knappe Kleuters naadloos bij aan. Om te weten wat precies de signalen van een ontwikkelingsvoorsprong zijn, volgden de kleuterleerkrachten de bijbehorende training ‘Signaleren met Knappe Kleuters’. In het stuk hieronder lees je over hun ervaringen en de manier waarop zij in de praktijk invulling hebben gegeven aan het werken met dit signaleringsinstrument.

“De anamneselijst die de ouders invullen, wordt -een klein beetje aangepast aan de eigen school- standaard gebruikt bij de intake van iedere nieuwe leerling. Ook wordt hierbij de menstekening ingezet. De spelobservatie wordt meer incidenteel ingezet om bij opvallende leerlingen meer zicht op hun ontwikkeling te krijgen. Hierbij speelt wereldspelmateriaal op De Wissel een grote rol.

Meer nog dan de spelobservatie, levert de informatie die ouders in de anamneselijst geven een goed beeld van een eventuele snelle ontwikkeling. De anamneselijst uit Knappe Kleuters heeft inmiddels dan ook al echt bijgedragen aan het signaleren van kleuters met een ontwikkelingsvoorsprong. We kijken nu veel bewuster en zijn alerter op de signaleren. Daardoor signaleren we veel vroegen en kunnen we er veel sneller goed op reageren.

Ouders geven aan dat zij  het fijn vinden dat wij vanaf het begin samen met hen naar de ontwikkeling van hun kind kijken. De ouders met wie wij bespreken dat wij een voorsprong bij hun kind hebben gesignaleerd, hadden zelf vaak ook al wel zo’n vermoeden. En zij zijn blij dat wij hun kind op school ook zo zien en hen vervolgens ook wat moeilijkere taken laten doen.

Aan de kinderen zelf merken we minder slechte concentratie in de kring en gedragsproblemen bij de kinderen die we gesignaleerd hebben. Eerder zagen we zo’n kleuter meer als ‘ongeconcentreerd’ dan als kleuter die zich verveelt en beter iets kan doen wat hem meer uitdaagt. Nu laten we deze kinderen wel eens samenwerken met oudere kinderen en nodigen we ze vaker uit in de kleine kring. Overigens vinden niet alle kinderen het fijn om zo’n uitzondering te zijn. Ook daar houden we dan rekening mee.

Tussen de collega’s onderling bestaan er wel grote verschillen in het kunnen werken met Knappe Kleuters. Wat dat betreft zou elk jaar een update of korte herhalingstraining fijn zijn. En dan vooral gericht op praktische tips, materialen, werkwijzen, adviezen en ideeën uit de praktijk. Wat we nu echt nog een beetje missen, zijn suggesties voor materiaal en uitbreiding van mogelijkheden met bestaand ontwikkelingsmateriaal om de kleuters met een voorsprong tot leren te laten komen. Daarnaast zouden we meer tijd willen hebben om iets extra’s met de gesignaleerde kinderen te doen, echt passend onderwijs geven dus. Daar ontbreekt het nog wel eens aan.

Binnen de school wordt in de hogere groepen geen signaleringsinstrument gebruikt om hoogbegaafdheid te signaleren. De leerkrachten van groep 1 en 2 zijn zich er dan ook van bewust dat zij zelf een belangrijke rol spelen in de overdracht van hun kleuters met een ontwikkelingsvoorsprong naar groep 3.”

Over het gebruik van het signaleringsinstrument in de kleutergroepen laat Daltonschool De Wissel weten dat het de investering meer dan waard is: “Je bent er sneller bij, je voorkomt gedragsproblemen en kunt sneller starten met betere begeleiding. Een hoogbegaafde kleuter is een zorgleerling en heeft vaak andere begeleiding nodig en soms extra taken en extra materiaal. Daar zijn we ons nu van bewust.” Zij vinden dan ook dat Knappe Kleuters op hun school zeker bijdraagt aan Passend Onderwijs.